Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις αποτελούν μια από τις πρώτες σημαντικές δοκιμασίες στην πορεία ενός εφήβου. Παρόλο που δεν καθορίζουν απόλυτα το μέλλον, βιώνονται συχνά ως κρίσιμη καμπή, με έντονη ψυχολογική φόρτιση. Το άγχος πριν τις εξετάσεις είναι αναμενόμενο και φυσιολογικό – όταν όμως ξεπερνάει το λειτουργικό όριο, αξίζει να διερευνηθούν οι κύριες αιτίες που το προκαλούν.
Ποιες είναι οι κρυμμένες αιτίες του άγχους;
Παρακάτω, αναγράφονται συνοπτικά κάποιες από τις αιτίες που κρύβονται πίσω από την εκδήλωση άγχους στους υποψήφιους των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
- Υψηλές προσδοκίες
Οι υψηλές προσδοκίες για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση συνήθως προέρχονται από το οικογενειακό περιβάλλον, τους καθηγητές ή και τον ίδιο τον μαθητή. Όταν αυτές δεν είναι ρεαλιστικές ή δεν αντιστοιχούν στην πραγματική προσπάθεια, είναι πιθανό να εντείνουν το άγχος, προκαλώντας στον μαθητή πίεση για να ανταποκριθεί. - Φόβος αποτυχίας
Ο φόβος της αποτυχίας είναι μία από τις πιο κοινές αιτίες άγχους για τους εφήβους. Πολλές φορές, οι μαθητές συνδέουν την αξία τους με την επίτευξη του στόχου τους, και φοβούνται πως η αποτυχία θα έχει αρνητικές συνέπειες στην αυτοεκτίμησή τους. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η αξία ενός μαθητή δεν καθορίζεται από το αποτέλεσμα των εξετάσεων. - Σύγκριση με άλλους
Οι μαθητές συχνά συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους συμμαθητές τους. Όταν ο μαθητής εστιάζει στην πορεία των άλλων και όχι στην προσωπική του πρόοδο, μπορεί να νιώσει ανεπαρκής, γεγονός που θα προκαλέσει συναισθήματα μη υγιούς ανταγωνισμού και άγχους. - Ασαφείς στόχοι
Η αδυναμία του μαθητή να θέσει στόχους δημιουργεί αβεβαιότητα και αναστάτωση. Όταν οι στόχοι είναι ασαφείς, ο μαθητής χάνει το αίσθημα του ελέγχου, γεγονός που εντείνει το άγχος του. Οι μικροί στόχοι προσφέρουν ανακούφιση και κίνητρο και αποτελούν τον συνδετικό κρίκο για την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων. - Έλλειψη ύπνου και ξεκούρασης
Η συστηματική έλλειψη ύπνου μπορεί να εντείνει το άγχος, καθώς ο εγκέφαλος δεν έχει την ευκαιρία να ξεκουραστεί και να επεξεργαστεί τις πληροφορίες. Η ποιότητα του ύπνου επηρεάζει άμεσα τη συγκέντρωση και τη συναισθηματική κατάσταση του μαθητή, γεγονός που καθιστά ακόμα πιο δύσκολη την προετοιμασία για τις εξετάσεις.
Ποιος είναι ο ρόλος της οικογένειας;
Το άγχος των Πανελλαδικών εξετάσεων δεν αφορά μόνο τον μαθητή. Οι περισσότεροι γονείς που έχουν βιώσει την πίεση των εξετάσεων μέσω του παιδιού τους, πολύ πιθανά να υποστηρίξουν ότι οι Πανελλαδικές Εξετάσεις επηρεάζουν εξίσου και το οικογενειακό περιβάλλον. Η καλύτερη αντιμετώπιση του οικογενειακού άγχους για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις βασίζεται σε δύο θεμελιώδεις δεξιότητες: την ανοιχτή επικοινωνία και την ενσυναίσθηση.
Η κατανόηση, χωρίς κριτική διάθεση, και η ενεργητική ακρόαση από το οικογενειακό περιβάλλον βοηθούν το παιδί να νιώσει αποδοχή και ασφάλεια. Η παρουσία της οικογένειας, χωρίς απαιτήσεις ή πίεση, δείχνοντας ενσυναίσθηση για τα συναισθήματα του παιδιού, αποτελεί από μόνη της μια μορφή ενδυνάμωσης απέναντι στο άγχος των εξετάσεων.
Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις δεν είναι απλώς εξετάσεις· αποτελούν μια συνολική εμπειρία. Αν μετατραπούν σε μια πορεία κατά την οποία ο μαθητής ένιωθε στήριξη και κατανόηση από το περιβάλλον γύρω του, τότε μετατρέπονται σε ένα κεφάλαιο που αξίζει να αναπολεί σε όλη του τη ζωή.