«Θα ξεκινήσω γυμναστική από Δευτέρα», «Θα πληρώσω τους λογαριασμούς μου αύριο», «Θα προετοιμάσω την παρουσίαση την επόμενη εβδομάδα».

Οι παραπάνω φράσεις, αν και οικείες, αντικατοπτρίζουν ένα κοινό φαινόμενο: την αναβλητικότητα.

Η αναβλητικότητα αναφέρεται στην εκούσια καθυστέρηση του ατόμου να αναλάβει ή να ολοκληρώσει κάποια δραστηριότητα, παρά τη γνώση ότι αυτή η μη έγκαιρη ανταπόκριση μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες. Η αναβλητικότητα δεν περιορίζεται στην αποφυγή ευθυνών· συχνά υποδηλώνει εσωτερικές συγκρούσεις, αυξημένο άγχος ή ύπαρξη αρνητικών συναισθημάτων που συνδέονται με το προς εκτέλεση έργο. Πρόκειται για μια πολυπαραγοντική συμπεριφορά, με γνωστικές, συναισθηματικές και συμπεριφορικές αιτίες, η οποία μπορεί να εκδηλωθεί περιστασιακά ή να παγιωθεί ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του ατόμου.

Αναβλητικότητα ή καθυστέρηση βάσει στρατηγικής;

Η καθυστέρηση στην εκπλήρωση ενός έργου δεν ισοδυναμεί πάντοτε με αναβλητικότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται για στρατηγική επιλογή. Το άτομο, γνωρίζοντας τους πιθανούς κινδύνους, επιλέγει συνειδητά να αναβάλει την υλοποίηση του έργου, θεωρώντας ότι αυτό θα έχει μακροπρόθεσμα οφέλη. Σε αυτή την περίπτωση, δεν εμφανίζεται το χαρακτηριστικό αίσθημα δυσφορίας που συνοδεύει την αναβλητική συμπεριφορά, ενώ παράλληλα επικρατεί το αίσθημα ελέγχου της κατάστασης.

Αναβλητικότητα: Τρεις στρατηγικές αντιμετώπισής της

Η αναβλητικότητα, αν και σύνθετη, είναι διαχειρίσιμη μέσω στοχευμένων παρεμβάσεων και προσωπικής προσπάθειας. Παρακάτω, ακολουθούν τρεις βασικές στρατηγικές παρέμβασης:

  1. Οργάνωση και διαχείριση χρόνου
    Η δημιουργία ρεαλιστικών προγραμμάτων παρακολούθησης των υποχρεώσεων μειώνει την αίσθηση σύγχυσης. Όταν οι στόχοι κατανέμονται σε μικρά βήματα, το άτομο μπορεί να ολοκληρώσει τις υποχρεώσεις του πιο εύκολα και αποτελεσματικά.
  2. Θέσπιση στόχων με σαφή κριτήρια (SMART)
    Οι στόχοι είναι πιο λειτουργικοί όταν διατυπώνονται με σαφήνεια και πληρούν τα κριτήρια SMART: Συγκεκριμένοι, Μετρήσιμοι, Εφικτοί, Ρεαλιστικοί και Χρονικά προσδιορισμένοι. Με τη χρήση αυτής της τεχνικής, μειώνεται η ανασφάλεια που νιώθει το άτομο για την εκπλήρωση του εκάστοτε έργου.
  3. «Ρυθμίζοντας» τον εαυτό μας

Σύμφωνα με τον Bandura, η αυτορρύθμιση, η διαδικασία που αφορά τον έλεγχο της συμπεριφοράς, των συναισθημάτων και των σκέψεών μας, περιλαμβάνει τρεις διαδοχικές διεργασίες: την αυτοπαρατήρηση, την αυτοαξιολόγηση και την αυτοαντίδραση. Η ενίσχυση αυτών των δεξιοτήτων συντελεί στην ανάπτυξη αυτοπειθαρχίας με αποτέλεσμα το άτομο τελικά να εκπληρώνει το έργο που έχει αναλάβει.

Κλείνοντας, η αναβλητικότητα δεν αποτελεί απαραίτητα αμετάβλητο χαρακτηριστικό. Αντιθέτως, με συνέπεια, στοχοθεσία και κατάλληλη υποστήριξη, είναι εφικτό ο καθένας να τροποποιήσει την συμπεριφορά του και να υιοθετήσει μια περισσότερο λειτουργική στάση απέναντι στις απαιτητικές καθημερινές υποχρεώσεις.

Να θυμάστε: Η πρόοδος δεν απαιτεί άλματα — απαιτεί μια απόφαση: να αναλάβουμε δράση, μέσα από μικρά, σταθερά βήματα.